يك سرباز بي مهمات، وسط ميدان جنگ

خوش آمدن يا نيامدن از يك سريال، غير از سليقه، به معيارهاي فني زيادي برمي‌گردد كه خودشان را در بررسي اجزاء نشان مي‌دهند. همين بهانه گفتگوي ماست با عليرضا كاظمي‌پور، به عنوان يكي از نويسندگان سريال « ميوه ممنوعه» كه بدون شك دليل برتري اش به بقيه كارهاي ماه رمضان را بايد قبل از هر چيز در فيلمنامه‌اش جستجو كرد. درستش اين بود كه همكارش عليرضا نادري هم كه ديالوگ‌هاي تحسين برانگيزش به شخصيت‌ها جان تازه‌اي داده، در اين گفتگو حضور داشته باشد. ولي گذشته از وقت كم، تجربه نشان داده كه اين جور مصاحبه‌ها خيلي كاربردي از كار در نمي‌آيد. هرچند خود كاظمي‌پور هرجا كه لازم بود و حتي بيشتر، از ذكر خير نادري غافل نشد.

كاظمي‌پور متولد 52 مراغه است. در دانشگاه اميركبير فيزيك خوانده و حالا در دانشگاه تهران فوق ليسانس سينما مي‌خواند. فيلمنامه‌نويسي را از سال 77 با فريدون فرهودي در كلاسهاي مدرسه كارگاهي فيلمنامه‌نويسي شروع كرده و بعد از چند كار مشترك با او، «گم گشته» و «دريايي‌ها» را نوشته تا به «مسافري از هند» برسد كه توانست مخاطبان زيادي را جذب كند. «فقط به خاطر تو»،«كمكم كن»،« غريبانه»، «او يك فرشته بود»،«پرواز در حباب» و «ميوه ممنوعه» سريال‌هاي ديگري است كه كاظمي‌پور نوشته است. ضمن اين كه علاوه بر طرح سريال‌هاي «تب سرد»، «وارث»، «روزهاي اعتراض» و «از نفس افتاده» بايد فيلمنامه چند تله فيلم و فيلم سينمايي را هم به پرونده‌اش اضافه كرد.

صداي سه تار اسماعيل عفيفه تهيه‌كننده سريال، موسيقي متن و زيرصداي گفتگو است كه گرچه آزاردهنده نيست، ولي مثل موسيقي سريال در حال پخشش كه بعضي جاها زياد و تحميلي است، روي صداي آرام و بي رمق كاظمي‌پور سنگيني مي‌كند و مجبورم مي‌كند بعضي جاها را چندبار بشنوم. در اين گفتگو علاوه بر « ميوه ممنوعه» درباره كارهاي ديگرش، درباره فيلمنامه نويسي و كلي تر درباره نوشتن حرف زده ايم.

 ــ «ميوه ممنوعه»چطور شروع شد؟ قصه از همان اول مال خودت بود يا پيشنهادي باعث شد اين قصه به وجود بيايد؟

ــ ارديبهشت امسال آقاي عفيفه براي اين كار ازم دعوت كرد. قبلش با چند نويسنده طرحهايي زده بودند كه هيچكدام تصويب نشده بود. ولي سليقه مديران شبكه دو و اين كه مي‌خواهند در سريالشان به چه موضوعاتي بپردازند، مشخص شده بود؛ آزمايش الهي، مفاسد اقتصادي و چند تا چيز ديگر...

1. ديروز با عليرضا كاظمي پور حرف زدم؛ نويسنده فيلم نامه سريال «ميوه ممنوعه» كه گرچه نشده همه قسمت هاش را ببينم، ولي به نظرم يك سر و گردن از رقيب هاش بالاتر است. حتي در همان مرحله موضوع.

وقتي برمي گشتم، با خودم فكر مي كردم كه غير از گپ هاي كوتاه تلفني كاربردي با تك و توك فيلم نامه نويس ها، گفت و گوي جدي به دردبخوري با هيچ كدامشان انجام نداده ام. و ديدم چه فرصت خوبي را از خودم گرفته ام.

كاظمي پور آدم جالبي بود. آرام، راحت، متواضع و رك. فيزيك خوانده بود و همين شايد باعث مي شد كه نوع نگاهمان به ماجرا خيلي به هم شبيه باشد. بقيه اش بماند بعد از اين كه گفت و گومان را تنظيم كردم.

2. صبحي كه مي آمدم، يك كلاغ نشست روي يك تابلو ورود ممنوع. موبايل را درآوردم كه عكس بگيرم،كه پريد. كلاغ ها استاد قال گذاشتن و ضدحال زدن توي اين جور وقت ها هستند. حيف شد. سياهي پركلاغي اش با سرخي تابلو كنتراست خوبي مي داد.

 آخر هفته مجموعه «باغ» پرويز دوايي را از يوسف عليخاني  گرفتم و خواندم. كار قشنگي بود. من هم جزء خيلي هايي هستم كه پرويز دوايي را از بهاريه هايش در شماره مخصوص عيد مجله فيلم مي شناسند، و نه با  نقد فيلم‌هايش كه اواخر سال‌هاي 1340 و اوايل 1350 به اوج خودش رسيده بوده.

او سال هاست ساكن شهر پراگ كشور چك است و جز همان بهاريه ها مقاله مطبوعاتي هم نمي نويسد. ولي مي گويند با اين كه نقدهايش حساب خيلي چيزها را روشن مي كرده، مثل يك داستان، پر كشش و خواندني بوده. با اين كه چيزي از آن ها نخوانده ام، ولي همين جوري هم مي شود حدس زد كه او با همان سبك و روش نقدهايش داستان نمي نويسد. به اين دليل ساده كه به هرحال ابزار نقد كمي با ابزار نوشتن متفاوت است.

داستان ها يا به تعبير خود دوايي قصه هاي پرويز دوايي، مشخصاتي دارند كه خيلي به خاطره نزديكشان مي كند؛ گرچه آدم دلش نمي آيد خيلي سفت و محكم اين را بگويد. او اين قدر راحت است كه اجازه مي دهد بدون اين كه بخواهد به رنگ و لعاب چيزي به اسم داستان كوتاه كه بالاخره براي خودش رسم و رسومي و اصول و قواعدي دارد، نزديكش كند حرفش را بزند و قصه اش را جوري كه دوست دارد و دلش مي خواهد، روايت كند.

اما بعضي جاهاست كه صرف نظر از همه اين ها اين اصل كلي نقض مي شود. مثل داستان«ايستگاه گل عنابي» كه اصلا هيچ شخصيتي ندارد. عبور يك قطار را روايت مي كند از جاهاي مختلف و به مرور مي فهميم كه قطار، چند قوطي كبريتي است كه در دشت خيال راوي رديف شده اند و بارهايش را جابجا مي كنند؛ يك كپه تيله شيشه اي، يك فرفره خالي، يك تكه صابون، يك دكمه، يك سوسك قرمز مرده...

 اصلا يادم نبود امروز اول مهر است. توي ماشين از سخن راني رئيس جمهور محبوب و محترم براي نونهالان فهميده و آينده ساز يادم آمد امروز مدرسه ها باز مي شود. نمي خواهم نوستالژي بازي دربياورم و دوباره بنالم كه همه چيز رنگ و بوش را از دست داده و تكراري شده و از اين حرف ها. ولي واقعيتش اين است كه اين يادداشت هدف ديگري هم ندارد!

اين را مي خواستم براي شروع ماه رمضان بنويسم كه ديدم پاي خدا و ايمان و اين چيزها مي آيد وسط. ولي اول مهر كه ديگر اين چيزها را ندارد. قديم ها همه چيز بو داشت، حال و هوا داشت. بوي مهر، بوي ماه روزه، بوي عيد، بوي محرم. اين بو خودش نوعي تقويم است.

وقتي روزه مي گيرم و آن بو نمي آيد، وقتي اول مهر مي شود و بويش نمي آيد، يعني حال و هواش نيست؛ پس هرچي هم تقويم بگويد اول مهر است، من يكي كه باور نمي كنم. حتي اگر راديو آهنگ دوست داشتني مخصوص اين روز بچگي هاي ما را بگذارد- كه نمي گذارد: «صبح است اول مهر/ دل مي تپد ز شادي/ از شوق كودكانه/ شهر است پرهياهو...»

معجزه اي مي خواهد كه ربناي شجريان حال و هواي سال هاي كودكي را تكرار و تداعي كند و «بويش» بپيچد توي خانه. والا مثل حالا هزاربار ديگر هم ولوم تلويزيون را تا آخرش باز كنم، افاقه نمي كند.

يازده دوازده سال پيش كه دانش گاه قبول شدم ، حال و هواي خاصي آمده بود سراغم. همه گذشته ام پيش چشمم مرور مي شد و دلم براي همه اش تنگ مي شد. آخر هفته ها كه بر مي گشتم، پرسه مي زدم توي كوچه پس كوچه هاي قديمي بچگي...