اين يادداشت در صفحه 9 پنج شنبه 4 تير 86 روزنامه جام جم چاپ شده است.

كتاب اول

تجربه هاي ماندگار در گزارش نويسي

«تجربه هاي ماندگار در گزارش نويسي» عنوان کتابي است از جان کري که بتازگي با ترجمه و تدوين علي اکبر قاضي زاده ، روزنامه نگار و مدرس ارتباطات منتشر شده است.

اين کتاب برگزيده اي از گزارش هايي است که مخاطب با خواندن آن ها علاوه بر آشنايي با الگويي عملي براي شناخت انواع سبک ها و روش هاي گزارش نويسي ، خلاصه نويسي و زيبانگاري ، کم و بيش مهم ترين حوادث دنيا در يکي دو قرن اخير را هم مرور مي کند؛ مثل ترور آبراهام لينکلن ، نخستين آزمايش راديو، فتح اورست ، جنگ جهاني اول ، اعدام آخرين تزار روسيه ، جنگ داخلي اسپانيا، جنگ جهاني دوم ، سقوط برلن ، جنگ کره ، جنگ ويتنام ، راهپيمايي روي سطح ماه و حوادث و اتفاقات ديگري که بالاخره رقم گزارش هاي منتخب را به 70 رسانده اند.

کتاب وقتي برايتان جذاب تر مي شود که در بخش فهرست ، در کنار عنوان گزارش ها، به اسامي آشنايي برمي خوريد؛ کساني مثل چارلز ديکنز، مارک تواين ، جورج استيونس ، وينستون و چرچپل ، جک لندن ، دي اچ لارنس ، ارنست همينگوي ، جورج اورول ، اوريانا فالاچي و خيلي هاي ديگر. قاضي زاده پيش از آوردن گزارش ها، 2 فصل مستقل آورده است ؛ در بخش «درآمد» با نگاهي کلي تر به بيان مسير حرکت گزارش به عنوان جامع ترين مهارت در حرفه روزنامه نگاري پرداخته و سعي کرده با آوردن شاهد مثال هايي از چند تاي آن ها، تعريف جديدتر از آن نقش در آن حرفه ارائه کند.

از تغيير جغرافيايي سيايي يک منطقه و وادار کردن يک ابرقدرت به تغيير سياست (گزارش هاي جنگ ويتنام ) تا مجبور کردن رئيس جمهور و گروهي از مسوولان ارشد کشوري مثل امريکا به کناره گرايي (گزارش رسوايي واترگيت). او دريافت ، کشف و جمع آوري نکته ها و اطلاعات و مستندات از موضوع مورد نظر و در مرحله بعد پردازش ، فرآوري و نگارش آن ها را دو کوشش حرفه اي فرآيند گزارش نويسي مي داند و در ادامه با نقل نظريات مولف کتاب ، جان کري ، به شباهت ها و تفاوت هاي آن با داستان نويسي پرداخته است.

در بخش سخن نخست هم به طور خاص در مورد خود کتاب و سبک و سياق ترجمه اش توضيح داده و گفته که ترجمه کتاب بيش از حد معمول طول کشيده است: «هر گزارش سبک و شيوه متفاوتي داشت و چون همه نويسندگان خود صاحب سبک و مکتب مستقل و قدرت مندي بودند، مجبور بودم هر قطعه را کاري متفاوت و مستقل فرض کنم.»

غير از گزارش هايي که در منبع اصلي اش بوده ، چند گزارش مناسب ديگر هم به مجموعه اضافه شده که در بين آنها فقط 2 گزارش ايراني به چشم مي خورد. اولي حکايت بر دار کردن حسنک وزير است به قلم ابوالفضل بيهقي و دومي گزارش ترور ناصرالدين شاه قاجار اثر خامه دوستعلي خان معيرالممالک. مترجم با ذکر اين نکته بديهي که نمونه هاي عالي و درخشان از گزارش نويسي روزنامه نگاران ما کم نيست ، صراحتا اقرار کرده که به عمد از آوردن نمونه هاي معاصر ايراني خودداري کرده و به عنوان دليل به گفتن اين گزاره مبهم و تناقض آميز اکتفا کرده که دلايل اين کار را لابد اهل نظر درک مي کنند!

«تجربه هاي ماندگار در گزارش نويسي» در 3000 نسخه براي اولين بار در سال 86 و توسط دفتر مطالعات و توسعه رسانه هاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي منتشر شده است.

كتاب دوم

حقوق حرفه اي روزنامه نگاران

«حقوق حرفه اي روزنامه نگاران» يکي از شاخه هاي مهم حقوق ارتباطات جمعي است. مقررات حقوقي ضروري براي تامين استقلال حرفه روزنامه نگاري از مواردي است که در کشور ما برخلاف خيلي از کشورهاي پيشرفته و در حال توسعه به خاطر مسائل مختلفي مثل شرايط تاريخي خاص ناشي از ارعاب و اختناق حکومت هاي اقتدارگرا و طبعا ايجاد موانع مختلف براي پيشرفت و گسترش روزنامه نگاري آزاد و مستقل حرفه اي به تدوين و تصويب مقررات حقوقي ضروري براي تامين استقلال اين حرفه نينجاميده و اين باعث شده که حرفه روزنامه نگاري حتي برخلاف حرفه هايي مثل پزشکي ، وکالت دادگستري ، مهندسي معماري و نظاير آن ها، از مزاياي اين مقررات بهره مند نباشد. براي همين مطالعه علمي نظام مند درباره اين شاخه حقوقي ارتباطي هم مورد توجه قرار نگرفته است.

اين کتاب مکمل کتاب قبلي دکتر کاظم معتمدنژاد درباره «حقوق مطبوعات» است و به اين نيت نوشته شده که خلا ارتباط موجود در اين زمينه را برطرف کند؛ ضمن اين که مانند آن کتاب ، اولين اثر چاپي به زبان فارسي درباره يک زمينه تخصصي ديگر يعني «حقوق ارتباطات اجتماعي» است.

دکتر کاظم معتمدنژاد جلد اول «حقوق حرفه اي روزنامه نگاران» را با همکاري دکتر رويا معتمدنژاد آماده کرده و دفتر مطالعات و توسعه رسانه ها بتازگي آن را در 2000 نسخه منتشر کرده است.

كتاب سوم

واحدها و شاغلان عرصه مطبوعات و خبرگزاري ها

طرح سرشماري فعالان و شاغلان عرصه مطبوعات و خبرگزاري ها، مکان هاي مرتبط، دفاتر نمايندگي نشريات ، خبرگزاري ها و روزنامه فروشي ها سال گذشته براي اولين بار توسط معاونت امور مطبوعاتي و اطلاع رساني وزارت ارشاد اجرا شد. هدف اصلي اين سرشماري ، جمع آوري اطلاعات کامل و طبقه بندي شده از ويژگي هاي فردي ، شغلي ، تحصيلي ، تجارب ، مهارت ها و وضعيت اقتصادي تمامي دست اندرکاران و فعالان مطبوعات در سطح کشور و ايجاد بانک اطلاعات براي طراحي برنامه هاي کوتاه مدت و ميان مدت آموزشي ، مديريتي ، اقتصادي و شناسايي کاستي ها و موانع رشد جامعه مطبوعاتي و خبري است.