زیر درخت انجیر

درباره فيلم «كمال الملك» زنده ياد علي حاتمي‌/ هنر مزرعه بلال نيست‌

tavazoee — Wed, 23 Jul 2008 07:19:18 GMT

سينماي زنده‌ياد علي حاتمي هم مثل خيلي از فيلم سازان خلاق و صاحب سبك، مولفه‌ها و عناصر خاص خودش را دارد كه از دل مشغولي‌هاي او سرچشمه مي‌گيرد. يكي از اين ويژگي‌ها پرداختن به تاريخ است؛ عنصري كه در بعضي آثارش محور اصلي است و در آن هايي هم كه نيست، او در حاشيه كارهايش از آنها غافل نمي‌ماند. با اين حال تاريخي كه حاتمي در فيلم‌هايش به تصوير مي‌كشد، همان تاريخي نيست كه ما به طور طبيعي انتظار داريم، چون در آن ها همه چيز نعل به نعل مطابق چيزي كه ثبت شده پيش نمي‌رود.

او تاريخ را جوري روايت مي‌كند كه خودش مي‌پسندد و دوست دارد. اين نكته يكي از مهم‌ترين ايرادهايي است كه مخالفانش به او نسبت مي‌دهند. حرف آن ها اين است كه حاتمي با اين روش به نوعي از تاريخ استفاده ابزاري مي‌كند تا بتواند حرف خودش را بزند و داستان خود را بگويد. در مقابل هم عده‌اي او را كاملا براي انجام اين كار محق مي‌دانند. با اين نگاه كه او يك هنرمند است و براي همين حق دارد كه نگاه و ديدگاه خودش را نسبت به هرچيز و موضوعي داشته باشد.

«كمال‌الملك» در نگاه اول جزو همين فيلم‌هاست. چيزي كه از اسم اين فيلم برمي‌آيد، اين است كه مخاطبانش با يك فيلم بيوگرافيك از زندگي ...

یادداشت های حج- 25

tavazoee — Fri, 18 Jul 2008 12:06:18 GMT

همه چيز تمام شد. پنج شنبه هفته پيش، سیزدهم تیر. مهمانی ها و دیدارهاش و بیماری سخت و کمرشکنی که شد تنها سوغات بعضی از فک و فامیل هم؛ با این که با هیچ کدام روبوسی نکردم.

حالا خیلی وقت است که زندگی افتاده روی روال عادی اش. ولی هنوز برایم عادی نشده. خدا همیشه با من شوخی می کند، همیشه چیزی برای غافلگیرکردن من دارد. می داند آدم ماجراجویی ام و می ترسد خوشی زیادی دلم را بزند. برای همین بازی همیشگی اش با من همیشه برقرار است. همین اول کاری چندتاش را گذاشته جلوی رویم. من هم مثل همیشه رودررویش بازی می کنم.

یکی از این بازی هاش این است که انگار قسمت اول دعاهام حین طواف را شنیده. مثلا من گفتم می خواهم دستم به زانوم باشد و نگاهم به آسمان. او هم گفته چشم، نمی گذارم منت کسی روی سرت باشد. ولی تا الآن هرچی نگاه می کنم، چیزی هم از آسمان نفرستاده!

یا دعا کردم نمی خواهم کارهای چیپ و بی ارزش بکنم. می خواهم کارهای درست و حسابی و البته پرپول بکنم. او هم گفت چشم و همین اول کاری از راه نرسیده یکی دو تا از این کارهای درپیتی را که آب باریکه ای می رساند، قطع کرد! از کار درست و حسابی و شرشر ...

گفت و گو با جمشید مشایخی/ مي‌خواستم صحنه آبكي نباشد

tavazoee — Tue, 15 Jul 2008 10:19:18 GMT

جمشيد مشايخي چند روزي است به خاطر حادثه‌اي كه سر صحنه يكي از سريال‌هاي مركز كرمان برايش اتفاق افتاده، در اين شهر بستري است. با اين كه بايد به لحاظ بيماري‌اش كم حوصله باشد، ولي اين بار هم مثل هميشه با خوشرويي جواب مي‌دهد. اين گفتگو در حقيقت عيادت روزنامه جام‌جم به نيابت از خواننده‌هايش از اين بازيگر پيشكسوت است.

آقاي مشايخي! دوستداران شما و خواننده‌هاي ما خيلي مايلند از وضعيت جسمي شما بدانند، خدا بد ندهد!

خدا را شكر. فعلا در يكي از بيمارستان‌هاي دولتي كرمان بستري هستم. يكي از پزشكان جوان كه حادثه‌اي مشابه من برايش اتفاق افتاده بود، مي‌گفت يك سال و نيم طول كشيده تا بتواند راه برود. حالا من كه هم سنم بالاست و هم فشار خون و ديابت دارم، حتي با اين كه تا حالا انسولين نزده‌ام، این کار را شروع کرده ام.

ان‌شاءالله كه بلا دور است و هر چه زودتر بهتر مي‌شويد. با اين كه مسلما تكرار اين حادثه تلخ برايتان خوشايند نيست، دوست داريم شرح حادثه را از زبان خودتان بشنويم.

سكانسي بود كه در آن ماشين چند جوان دانش جو در جوي آب مي‌افتاد و ...

درباره فيلم سينمايي «سارا» ساخته داريوش مهرجويي؛ روايت ايراني يك نمايش نامه خارجي

tavazoee — Mon, 14 Jul 2008 09:57:18 GMT

«سارا» مثل بيش تر آثار مهرجويي بر اساس يك اقتباس ادبي شكل گرفته است. اين فيلم ساز كه با همان فيلم دومش «گاو» بر اساس داستاني از «عزاداران بيل» علاقه و توجهش به آثار ادبي را نشان داد، «سارا» را هم در سال 71 بر اساس نمایش نامه «خانه عروسک» نوشته هنریک ایبسن جلوي دوربين برد. با نگاهي به كارنامه اين فيلم ساز شاخص سينماي ايران، مي شود ديد كه بيش تر آثار او بر اساس اقتباس شكل گرفته. آن هم در زماني كه بحث اقتباس و مدد گرفتن از ادبيات براي غناي محتوايي سينما و تلويزيون مثل چند سال اخير از جانب مسئولان و هم دست اندركاران سينما مورد توجه قرار نگرفته بود. (نتايج اين توجه بحث ديگري است كه بايد زمان ديگري به آن پرداخت.)

مهرجويي با وجود اين كه بيش ترين اقتباس را در سينماي ايران در پرونده اش دارد و بي ادعا در اين وادي كار كرده، يكي از مولف ترين ها هم به حساب مي آيد. چون او در اقتباس و خلق مجدد آثار هم نگاه خاص خود را دارد و تشخص خودش را حفظ مي كند. ديگر اين كه با زبان مورد نياز و خاص همان اثر با آن روبرو مي شود. اين نگاه، يك نگاه تك بعدي و قالبي نيست كه هر ماده اوليه اي را به محصولي واحد و يك نواخت تبديل كند و لزوما از آن همان نتيجه اي را بگيرد كه مد نظر سازنده است.

اين نگاه در سبك انتخاب متون ادبي كه مهرجويي براي اقتباس انتخاب مي كند نيز خودش را نشان مي دهد. اين داستان ها طيف متفاوت و گسترده اي را در بر مي گيرد؛ از نويسندگان خارجي تا نويسندگان ايراني و همين طور از داستان هاي فلسفي و روان شناسانه(گاو و پري) تا داستاني كه لااقل به ظاهر فقط به درد نمايش و خلق يك موقعيت داستاني مي خورد...

یادداشت های حج- 24

tavazoee — Wed, 02 Jul 2008 11:22:18 GMT

ادامه عکس های بقیع را در این پست ببینید.

یادداشت های حج- 23

tavazoee — Wed, 02 Jul 2008 11:11:51 GMT

اين عكس ها مال همان شب هايي است كه رفسنجاني مدينه بود و هرشب مي رفت بقيع و مي گفت تا زن ها نروند تو، اوهم نمي رود.

شبي كه من رفتم داخل، آخر همان شب خاطره انگيز ضيافت مسجد شيعيان است و بعد دستگيري ام به خاطر عكاسي در حرم پيامبر كه داستانش را خوانده ايد.

نمي دانيد زن ها از وارد شدن به بقيع چه ذوقي كرده بودند. حضرات مسئول مي گفتند اين اتفاق در اين چند سال بي سابقه بوده. آقاي هاشمي هم حسابي روي مذاكره اش با خادم الحرمين براي رفتار بهتر ماموران با ايراني ها مانور داد كه حتما شرحش را خوانده ايد.

به هرحال آن شب در آن فضا لحظه هايي مي ديدي كه انتقالش خيلي مشكل است. نمونه اش چيزي است كه اگر با چشم خودم نمي ديدم باور نمي كردم. نمونه اش آخر همان شب بود كه من داشتم خبر اين ماجرا را تنظيم مي كردم و بچه هاي واحد مركزي خبر داشتند گزارشش را مونتاژ مي كردند كه بفرستند براي پخش. يكي شان صدام كرد و يك تكه از تصويري را كه خودش گرفته بود، نشانم داد. توي گيرودار مداحي و گريه زاري ملت، توي آن تاريكي بقيع، نزديك قبور ائمه چهارتا كبوتر سفيد كنارهم نشسته بودند؛ بي توجه به شرطه وهابي اي كه كنارشان قدم مي زد. تاكيد مي كنم چهارتا، و تاكيد مي كنم سفيد.

آن هايي كه ديده اند، مي دانند كه توي كل مكه و مدينه غير كفتر چاهي چيزي نيست. يا لااقل من نديده ام. اين تصوير براي مني كه توي اين موضوعات هم راحت تحت تاثير قرار نمي گيرم، هنوز حل نشده، قابل توجيه نيست. ولي بود. خودم ديدم كه بود.

براي ديدن عكس ها روي ادامه مطلب كليك كنيد.

یادداشت های حج- 22

tavazoee — Tue, 01 Jul 2008 23:54:18 GMT

چند شب پيش نشسته بودم رو به كعبه كه متوجه اين بچه ها شدم. از آن سياه هاي با نمك بودند. رفتارشان هم شيرين و جذاب بود. با ترس و لرز اين چند تا عكس را با موبايل انداختم. خودشان هم انصافا همكاري كردند.

يكي از چيزهاي جالب اين جا همين تنوع رنگ و نژاد و مليت و پوست و زبان هاست. هيچ كس حرف آن يكي را نمي فهمد. ولي همه براي يك چيز واحد جمع شده اند اين جا.

براي ديدن بقيه عكس ها روي ادامه مطلب كليك كنيد.

یادداشت های حج- 20

tavazoee — Tue, 01 Jul 2008 01:45:18 GMT

اين جا تركيب متناقضي دارد از سنت و مدرنيته. به ظاهر مدرنند، ولي خيلي چيزهاشان هنوز در حد همان دوره باقي مانده. نمونه اش اين كه با همان لباس هاي عصر جاهليت 1400 سال پيش پشت فرمان ماشين هاي آخرين سيستم مي نشينند و با موبايل حرف مي زنند. البته اين هم جالب است كه با وجود مصرف كنندگي صرف، توي اين يك قلم اصالت خودشان را حفظ كرده اند.

مي دانم اين جور قضاوت كردن اصلا صحيح و علمي نيست. مثل اين كه يكي چند روز برود قم - و تازه آن جا هم مدام در خيابان هاي دور حرم بچرخد و نه در بالاشهر و جاهايي مثل زنبيل آبادش- و بر اساس همين ديده ها هم درباره ايران و محصولات و اقتصاد و خلاصه همه چيزش قضاوت كند. با اين حال فرض اين يادداشت ها را بگذاريد روي گزارشي بودن و بس.

همه اين ها را گفتم كه بگويم حتي دختربچه سياه دستفروششان هم موبايل دارد. توي عكس اول تا ديد مي خواهم عكس بگيرم، صورتش را چرخاند. وقتي حاليش كردم مي خواهم از موبايلش عكس بگيرم، نتيجه اش شد عكس دوم.

براي ديدن عكس ها روي ادامه مطلب كليك كنيد.

یادداشت های حج- 19

tavazoee — Tue, 01 Jul 2008 01:38:12 GMT

ديشب بعد شام كه آمدم پايين بروم بازارگردي، نزديك عشاء بود و راننده ها «بازار، بازار» نمي كردند. مي گفتند «بعد الصلوه». نشستم كنارشان به گپ زدن. داشتند فرت و فرت سيگار مي كشيدند و بينش آب هندوانه مي خوردند و سر به سر هم مي گذاشتند. يكي شان بسته سيگارش را دراز كرد طرفم. دست آوردم بگويم «لا» كه انگشتري را كه يكي از بچه هاي روزنامه داده طواف بدهم، ديد و چشمش را گرفت. فهماند كه درش بياور. با ولع كه توي دستش مي كرد، پرسيد:«فيروزه؟».

گفتم: «نعم».

يادم افتاد كه عشق فيروزه دارند و تا همين چند سال پيش هم زائرها كلي انگشتر فيروزه مي آوردند اين جا بفروشند. همين طور پسته و سقز. (اين خاطره بچگي همين حالا زنده شد كه مادربزرگم كه عازم بود، داشت اين جور چيزها را جا مي داد توي ساكش. نشان به آن نشان كه رنگ ساكش هم زرشكي بود.) اين سفر از اين چيزها نديدم. خودش يك عقيق دستش بود كه از حرف هاش فهميدم داده اسم خودش را روش نوشته اند.

يك آخوند هم آمد پايين كه برود بازار. مي خواست برود آندلس. گفتم كه فقط مي برند الدولي و تازه آن هم بعد نماز. كمي به عربي با راننده ها حرف زد كه...

یادداشت های حج- 18

tavazoee — Tue, 01 Jul 2008 00:34:18 GMT

چه اين جا – مكه - و چه مدينه، از هتل كه مي آيي بيرون چند تا راننده دم در هست كه مي گويد:«بازار... بازار...». خودشان با بازارهاي بزرگ قرار و مدار دارند و از مسافر پولي نمي گيرند. همين طناب دار مجاني هم در تشويق به رفتن به بازارها بي تاثير نيست. گرچه تاكسي هم هست. تاكسي هاشان سفيد است و روش بزرگ نوشته: «الاجره»، يا همچين چيزي. مثل اين جا نيست كه ملت مثل گوسفند به هم بچپند. با يك نفر راه مي افتند. ولي خب، كرايه شان كم تر از 10 ريال نيست. يا من سوار نشده ام.راننده هايي كه دم در هتل مي نشينند، ون دارند. با اين كه قراضه است، ولي كولر دارد. اين جماعت كه به خودشان بد نمي گذرانند. گمانم مثل آژانس هاي خودمان بين خود راننده ها هم حساب و كتاب و نوبت دارند. بقيه اش را هم نشسته اند سيگار مي كشند و چرت و پرت مي گويند و سر به سرهم مي گذارند.

از جلوي هتل ما فقط مي برند فروش گاه «الدولي». چند شب پيش رفتم آن جا. خوب شد به حرف ملت و مخصوصا پريسا گوش كردم و توي مدينه خريدهام را كردم. اين جا همه چيز بنجل است. چيزهاييش هم به درد ما مي خورد و مي پسنديم، گران است. توي مدينه مي شود ارزان تر و مناسب تر خريد كرد. با اين حال خاصيت فروش گاه هاي بزرگ اين است كه...